2.jpg

ورود به سایت

ارتباط آنلاین (یاهو)

ژئوفیزیک چیست؟

درواقع ژئوفیزیك یك علم چندرشته‌ای است كه با بكارگیری دانش و تكنیك‌های فیزیك، ریاضی، زمین‌شناسی و كامپیوتر به مطالعه نیروها و فرآیندهای فیزیكی كه در گذشته و حال در حال تغییر سیاره ما بوده‌اند می‌پردازد. بعنوان مثال درك ماهیت زلزله‌‌ و حركت و تغییر شكل قاره‌ها از مسائل مهمی هستند كه همواره ذهن ژئوفیزیكدانان را به خود مشغول كرده‌اند. امروزه‏ این‏ علم‏ با بهره‏گیری‏ از دیگر علوم‏ پایه‏، دانشی‏ است‏ با کاربردهای‏ فراوان‏ که به شاخه‏های‏ متعددی‏ تقسیم‏ می‏شود. وظیفه اصلی‏ علم‏ ژئوفیزیک‏، مطالعه فرایندهای‏ فیزیکی‏ است‏ که‏ در سیاره زمین‏ و منظومه شمسی‏ رخ‏ می‏دهد. شناخت‏ پدیده‏های‏ مرتبط‏ با تحول‏ زمین‏ جامد، جو و اقیانوس‌ها برای‏ تامین‏ نیازهای اساسی‏ زندگی‏ انسان‏ ضروری‏ است.

اهمیت روشهای ژئوفیزیكی در آن است كه به ژئوفیزیكدانان اجازه می‌دهد تا خواص فیزیكی درون زمین را كه از دسترس مستقیم انسان خارج هستند اندازه‌گیری نمایندژئوفیزیكدانان با استفاده از امواج لرزه‌ای و اندازه‌گیری میدان‌های گرانش و مغناطیس زمین می‌توانند خواص الاستیكی ومغناطیسی، چگالی، و دمای درون زمین را اندازه‌گیری كنند.

ژئوفیزیك را می‌توان به دوشاخه عمده ژئوفیزیك جهانی و ژئوفیزیك اكتشافی تقسیم نمود. ژئوفیزیك جهانی علاقه‌مند به مطالعه فرآیندهای درونی و بیرونی است كه در حال تغییر سیاره ما هستند و به مطالعه لرزه‌خیزی، میدان‌های گرانشی و مغناطیسی، تحول گرمایی و تغییر شكل زمین و همچنین فرآیندهای فیزیكی اتمسفر و .... می پردازد. در ژئوفیزیك اكتشافی ژئوفیزیكدان با بهره‌گیری از روش‌های گوناگون به شناسایی لایه‌های كم‌عمق زمین جهت اكتشاف منابع انرژی و معدنی زمین می‌پردازد.

به‏ طور مثال‏ می‏توان‏ به‏ نیاز روزافزون‏ به‏ کشف‏ منابع‏ جدید انرژی‏، اکتشاف‏ کانی‌ها و ذخایر آب‌های‏ زیرزمینی‏، پیش‏‌بینی‏ رویدادهای‏ طبیعی‏ مانند زلزله‏، آتشفشان‏، سیل‏ و خشکسالی‏ و همچنین‏ یافتن‏ راه‌های‏ چگونگی‏ کاهش‏ اثر ویرانگر این‏ پدیده‏ها اشاره‏ کرد. بر اساس‏ این‏ نیاز و ضرورت‏ توسعه‏ علم‏ ژئوفیزیک‏، اتحادیه‏ بین‏المللی‏ شورای‏ تحقیقات (IUS) و اتحادیه‏ بین‏المللی‏ علوم (IUS)از ژوئیه‏ 1957 تا دسامبر 1958 را سال‏ ژئوفیزیک‏ نامید و از تمامی‏ ملل‏ مختلف‏ درخواست‏ کرد‏‏ برای‏ توسعه‏ و پیشبرد این‏ علم‏ همکاری نمایند. ژئوفیزیک مانند سایر گرایشات میان‌رشته‌ای، در واقع پلی است از فیزیک به زمین شناسی. این رشته بیشتر بر روی لایه‌های مختلف زمین، فشارهای وارد بر هریک از طرف سطوح دیگر و نتایج این برهم‌کنش‌ها بحث می‌کند.

مواردی نظیر چگونگی پیدایش کوه‌ها، قاره‌ها و ناهمواری‌ها از جمله مباحث مطرح در این رشته می‌باشد. این رشته همچنین به بررسی جامع موضوعات مربوط به زلزله، چگونگی پیدایش، عوامل موثر، زلزله نگاری و می‌پردازد. شناسایی گسله‌های لرزه خیز و فعال کشور، مطالعه پوسته، مطالعه پس‌لرزه‌های زمین لرزه‌های بزرگ، مطالعه خطر پذیری و ریسک برای شهرهای بزرگ و سازه‌های مهم در سطح کشور، به عهده فارغ‌التحصیلان این رشته است.

اکتشافات ژئوفیزیکی، لرزه‌نگاری و مطالعات لرزه‌ای سدها، مطالعات ژئوفیزیک کارخانه‌ها و نیروگاه‌ها، دریافت و جمع‌آوری اطلاعات مراکز علمی مربوط در ثبت زمین‌لرزه، پردازش این اطلاعات، بررسی و تحلیل پیش‌نشانگرهای زمین‌لرزه و امکان‌سنجی پیش‌بینی وقوع و یا عدم وقوع آن، بررسی و تحلیل اخبار و شایعات مربوط به وقوع زمین‌لرزه نیز همگی در این رشته بررسی می‌شود

گرایش‌ها و ابعاد مختلف این رشته

در اکتشافات ژئوفیزیکی برخی از مهمترین خواص فیزیکی زمین توسط ابزارهای ویژه اندازه گیری شده و با تفسیر نتایج بدست آمده، شرایط زیر زمین نتیجه می‌شود. خواصی از سنگ‌ها که در اکتشافات ژئوفیزیکی، سنجیده می‌شوند، معمولا شامل کشسانی، هدایت الکتریکی، هدایت حرارتی، چگالی، خاصیت مغناطیسی و رادیواکتیویته است. در اکتشافات ژئوفیزیکی معمولا به دنبال یک ناهنجاری یا به زبانی انحراف از مشخصات یکنواخت زمین شناسی هستیم. تغییر ناگهانی در جنس مواد، برخورد به یک گسل یا یک منطقه خرد شده یا لایه‌های آبدار می‌توانند ناهنجاری‌هایی نسبت به شرایط طبیعی به حساب آیند.

ژئوالکتریک:

در این گرایش به تعیین مقاومت ظاهری لایه‌های مختلف زمین و تعیین جنس آن‌ها می پردازند. این کار از طریق اختلاف پتانسیل بین لایه‌های زمین انجام می‌گیرد. با استفاده از این روش می‌توان خواص الکتریکی سنگ‌ها را تشخیص داد، که بوسیله چند روش الکتریکی محاسبه می شود که تعدادی از آن‌ها عبارتند از:

روش پتانسیل خود زا: که براساس فعل و انفعالات شیمیایی یا مکانیکی مثل تغییرات سولفور، تغییر در ترکیبات سنگ‌ها، فعالیت بیوالکتریکی مواد ارگانیک، فرسایش و گرادیان مایع زیر زمین بوجود می آید. این روش برای بدست آوردن پتانسیل الکتریکی زمین، بدون هیچ گونه القای مصنوعی در زمین صورت می‌گیرد و ساده ترین و کم هزینه ترین روش از روش‌های ژئوفیزیک است.

روش مقاومت ویژه:به عبور جریان الکتریکی درون زمین می‌گوییم که اندازه گیری شدت و اختلاف پتانسیل بین الکترودها را برعهده دارد که از نتیجه حاصل از این عملیات صحرایی می‌توانیم مقاومت ویژه در زمین را بدست آوریم. این روش بیشتر برای اکتشافات آب‌های زیر زمینی مورد استفاده قرار می گیرد و حتی با استفاده از این شیوه می‌توان شیرینی و شوری آب‌ها را نیز تشخیص داد.

مغناطیس سنجی:

این شاخه به بررسی تغییرات میدان مغناطیسی زمین می‌پردازد که این کار به دو روش انجام می گیرد روش نقطه ای و روش منطقه ای. در روش نقطه‌ای دستگاه را روی نقاط مختلف زمین قرار می‌دهند و تغییرات را بررسی می‌کنند اما در روش منطقه‌ای این کار از طریق هوایی صورت می‌گیرد. استفاده از این روش بیشتر برای اکتشافات مواد فلزی که خاصیت مغناطیسی دارند و درون زمین است. برای مثال برای کشف آهن، نیکل و که دارای خاصیت مغناطیسی هستند مورد استفاده قرار می گیرد.

اهمیت روشهای ژئوفیزیكی در آن است كه به ژئوفیزیكدانان اجازه می‌دهد تا خواص فیزیكی درون زمین را كه از دسترس مستقیم انسان خارج هستند اندازه‌گیری نمایند

امروزه اغلب اکتشافات به روش منطقه‌ای، توسط یک مغناطیس سنج که به دنبال هواپیمایی کشیده می‌شود، انجام می‌شود. به این ترتیب منطقه‌ای وسیع در مدتی کوتاه و با مخارجی نسبتا کم مورد بررسی قرار می‌گیرد.

گرانی سنجی:

هدف این شاخه بررسی و بدست آوردن شتاب جاذبه زمین و همچنین بحث درباره ی شکل میدان جاذبه زمین در نقاط مختلف است. با توجه به اینکه میدان جاذبه بستگی به جنس لایه‌ها دارد با این روش می‌توان به تحلیل و بررسی مسائل زمین ساختی مثل تاقدیس‌های زیر زمینی، گنبدها، گسل‌ها و توده‌های نفوذی پرداخت. این روش در بررسی‌های مهندسی جهت تعیین محل حفره‌ها و غارهای انحلالی داخل سنگ‌های آهکی استفاده می شود. این روش مطمئن ترین روش برای اکتشافات نفتی است.

لرزه نگاری:

هدف این شاخه بررسی و تعیین مرز لایه‌ها، محل گسل‌ها و غارها یا ضخامت لایه‌ها و تا حدی جنس لایه‌ها است. این کار توسط بررسی رفتار سنگ‌های درون زمین در مقابل عبور امواج الاستیک از آن‌ها صورت می‌پذیرد که تولید این امواج به دو صورت ضربه ای و انفجاری صورت می‌گیرد. در روش ضربه‌ای این امواج توسط ضربه‌های مصنوعی تولید می‌شوند و در روش انفجاری امواج به وسیله انفجارهایی در عمق زمین ایجاد می‌شوند. به طور کلی امواج لرزه‌ای از محل تشکیل به صورت کروی منتشر می‌شوند. این امواج با سرعتی که بستگی به خواص کشسانی زمین دارد از داخل آن عبور می کنند. امواج لرزه‌ای در محل تغییر جنس مواد منعکس یا منکسر شده و پس از بازگشت به سطح زمین توسط ابزارهایی ثبت می‌شوند.

زلزله شناسی:

کار این شاخه فقط اندازه گیری است. آنها با بررسی زلزله‌ها و اطلاعات آن‌ها به اندازه گیری ضخامت لایه‌ها و تعیین مرز لایه‌ها می‌پردازند. تفاوت کار این رشته و رشته لرزه نگاری در روش ایجاد امواج است. به طوری که در لرزه نگاری امواج به صورت مصنوعی و با انفجارها و یا ضربه مصنوعی ایجاد می شوند ولی در زلزله شناسی این امواج از چشمه‌ای طبیعی تولید می‌شود که در اثر زلزله ایجاد می‌شود.

زمینه‌های اشتغال

فارغ التحصیلان این رشته در سازمان زمین شناسی یا در شرکت نفت در بخش اکتشافات نفتی و در کارهای مهندسی از قبیل اکتشافات لرزه و همچنین در اکتشافات آب می‌توانند مشغول به کار ‌شوند.

طول دوره تحصیل دردوره کارشناسی ارشد

براساس آئین نامه آموزشی دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته، حداکثر زمان تحصیل در این دوره سه سال است ک شامل مدت زمان لازم جهت گذراندن کلیه دورس (باستثنای دروس کمبود) کارآموزی و اتمام پایان نامه می باشد. در این دوره هر نیمسال شامل دو نیمسال است که هر نیمسال 17 هفته کامل آموزش می باشد. نظام آموزشی این دور واحدی است و برای هر واحد درس نظری در هر نیمسال 17 ساعت آموزش و هر واحد عملی 34 ساعت کار عملی در نظر گرفته شده است.

تعداد واحدها

دوره کارشناسی ارشد رشته ژئوفیزیک از پنج شاخه علمی زلزله شناسی، گرانی سنجی، مغناطیس سنجی والکتریکی تشکیل گردیده که مشخصات واحدهای درسی آن بشرح زیر است:

الف- تعداد کل واحدهای این دوره با احتساب سمینار و پایان نامه جهت فراغت از تحصیل حداقل 37 واحد است.

ب- دروس الزامی مشترک شاخه ها 18 واحد

ج- دروس الزامی تخصصی شاخه لرزه شناسی : 11واحد

ج- دروس الزامی تخصصی شاخه لرزه شناسی : 11 واحد

ج- دروس الزامی تخصصی شاخه گرانی سنجی: 8 واحد

ج- دروس الزامی تخصصی شاخه مغناطیس سنجی : 10 واحد

ج- دروس الزامی تخصصی شاخه الکتریکی: 11 واحد

دروس اختیاری: دانشجویان شاخه های مختلف دوره کارشناسی ارشد رشته ژئوفیزیک می توانند دروس اختیاری خود را با موافقت استاد راهنما از بین دروس و جدولهای دروس الزامی تخصصی شاخه های دیگر دوره فوق انتخاب نمایند.

هـ - کارآموزی: گذرانیدن حداقل شش هفته کارآموزی با کسب گواهی لازم بدون احتساب واحد الزامی است.

و- سمینار: گذرانیدن دو واحد سمینار الزامی است.

ز- پایان نامه : گذرانیدن چهار واحد پایان نامه درهرشاخه الزامی است.

ح: دروس کمبود: فارغ التحصیلان دوره کارشناسی رشته های مختلف لازم است، تعدادی از دروس را با موفقیت بگذرانند.

نقش و توانایی رشته ژئوفیزیک

فارغ التحصیلان دوره کارشناسی ارشد رشته ژئوفیزیک می توانند در موسسات آموزش عالی یا سازمانهای مختلف نظیر(وزارتخانه : نفت، نیرو، معادن، و فلزات، جهاد سازندگی) و شرکتهای خدماتی مهندسین مشاور فعالیت نموده و قادر به انجام امور زیر می باشند:

- تدریس دروس ژئوفیزیک پس از کسب تجربه لازم

- ادامه تحصیل در سطوح بالاتر

- انجام پژوهشهای ژئوفیزیکی، تهیه و تدوین گزارش و ارائه مقاله علمی

- استفاده از دستگاهها، انجام عملیات ژئوفیزیکی، تحلیل و تفسیر داده ها

سرپرستی، هدایت و برنامه ریزی گروههای عملیاتی ژئوفیزیکی

منابع مرجع دانشگاهی رشته ژئو فیزیک برای آمادگی در آزمون کارشناسی ارشد

ریاضی مشترک:

* حساب دیفرانسیل و انتگرال- توماس، جورج برینتون- مهدی بهزاد و سیامک کاظمی و علی کاظمی

فیزیک مشترک:

* فیزیک (جلد 4)- هالیدی،‌دیوید- نعمت الله گلستانیان- مرکز نشر دانشگاهی

ریاضی و فیزیک تخصصی:

* فیزیک (جلد 4)- هالیدی،‌دیوید- نعمت الله گلستانیان- مرکز نشر دانشگاهی

* مبانی نظریه الکترومغناطیس- ریتس و میلفورد- جلال صمیمی- مرکز نشر دانشگاهی

* مبانی فیزیک نوین- وایدنر، ریچارد و سلز، رابرت- علی اکبر بابایی و مهدی صفا- مرکز نشر دانشگاهی

* نور شناخت- هشت، یوجین- پروین بیات مختاری، حبیب مجیدی ذوالبنین- مرکز نشر دانشگاهی

* حساب دیفرانسیل و انتگرال- توماس، جورج برینتون- مهدی بهزاد، سیامک کاظمی و علی کاظمی- مرکز نشر دانشگاهی

زمین‌شناسی:

* مبانی زمین‌شناسی- لوتگنس، فردریک- رسول اخروی- سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، دفتر انتشارات کمک آموزشی، انتشارات مدرسه

ترمودینامیک:

* حرارت و ترمودینامیک- زیمانسکی، مارک والدو- حسین توتونچی- مرکز نشر دانشگاهی

 

 

 

اکتشاف ژئوفیزیک ، دستگاه ژئوفیزیکی ، خرید و فروش معدن، معرفی دستگاه و تجهیزات ژئوفیزیک، ژئوفیزیک آب زیرزمینی، ژئوفیزیک معدن ، ژئوفیزیک نفت ، تجهیزات ژئوفیزیک ، ژئوفیزیک زمینی ، فروش معدن، ژئوفیزیکهوایی ، ژئوفیزیک دریایی ، اکتشاف ژئوفیزیکی معدن، ژئوفیزیک آبیابی ، اکتشاف آب زیرزمینی ، اکتشاف آبهای زیرزمینی ، ژئوفیزیک اکتشافی نفت ، ژئوفیزیک اکتشافی معدن ، ژئوفیزیک اکتشافی آب ، اکتشاف معدن ، اکتشاف نفت ، اکتشاف نفت و گاز ، اکتشاف آبهای زیرزمینی ، اکتشاف ژئوفیزیکی آب ، اکتشاف ژئوفیزیک نفت ، تعیین محل حفر چاه ، ژئوفیزیک مهندسی ، مهندسی ژئوفیزیک ، اکتشاف ژئوفیزیکی سرب ، ژئوفیزیک چاه آب ، اکتشاف ژئوفیزیکی آهن ، اکتشاف ژئوفیزیکی مس ، دستگاه ژئوفیزیکی ، ژئوفیزیک آبهای زیرزمینی ، اکتشاف ژئوفیزیکی آب زیرزمینی، ژئوفیزیک چاه آب زیرزمینی، آب زیرزمینی ، دستگاه ژئوفیزیک ، آبیابی ژئوفیزیک ، آبیابی ژئوفیزیکی ، اکتشاف ژئوفیزیک ، ژئوفیزیک چاه ، ژئوفیزیک آبیابی ، اکتشاف ، ژئوفیزیک ، ژئوفیزیکی ، تجهیزات ژئوفیزیک ، آبیابی ، آب یابی ، آبهای زیرزمینی ، هیدروژئوفیزیک ، معدن ، معادن ، نفت ، اکتشافات نفت، اکتشاف معدن، ژئوترمال، آبگرم، زمین گرمایی ، اکتشاف معدن آهن ، اکتشاف معدن سرب ، اکتشاف معدن روی ، اکتشاف معدن مس ، اکتشاف معدن منگنز ، تجهیزات ، دستگاه ، دستگاه ژئوفیزیک ، دستگاه ژئوالکتریک ، نرم افزار ژئوفیزیک ، ژئوفیزیک ، زلزله شناسی ، لرزه نگاری ، لرزه نگاری انکساری ، لرزه نگاری انعکاسی ، ژئوالکتریک ، قطبش القایی ، مقاومت ویژه الکتریکی ، مغناطیس سنجی ، الکترومغناطیس ، مگنتوتلوریک ، تلوریک ، مگنتومتر ، گرانی سنجی ، ژئورادار ، گراویمتری ، چاه پیمایی ، حفاری چاه ، شرکت حفاری ، چاه پیمایی ، چاه نگاری ، زمین شناسی، معدن ید، ید، معادن ید.